ŞİÖ’DE TARİHİ ZİRVE: 25. YILDA “ÇOK KUTUPLU DÜNYA” VURGUSU.
Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ) 25. kuruluş yıl dönümünde üye ülkelerden dikkat çeken mesajlar geldi. Devlet başkanlarının zirve toplantısının ardından imzalanan Bişkek Deklarasyonu’nda, uluslararası sistemde çok kutupluluğun güçlendirilmesi ve Birleşmiş Milletler’in rolünün artırılması çağrısı yapıldı.Bişkek’te gerçekleştirilen ŞİÖ Devlet Başkanları Konseyi toplantısının ardından yayımlanan deklarasyonda, örgütün son 25 yılda kurumsal ve hukuki altyapısını güçlendirerek uluslararası ve bölgesel ilişkilerde giderek daha etkili bir aktör haline geldiği vurgulandı.“ÇOK KUTUPLU DÜNYA” MESAJIŞİÖ üyeleri, Birleşmiş Milletler Şartı’nda yer alan uluslararası hukuk normlarına bağlılıklarını yeniden teyit ederken, BM’nin uluslararası barış ve güvenliğin garantörü olarak rolünün güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.Deklarasyonda ayrıca “temsilî, demokratik ve adil çok kutuplu bir dünya düzeninin” oluşturulmasına yönelik çabaların desteklendiği ifade edildi.Üye ülkeler, geleneksel ve yeni güvenlik tehditlerine karşı ortak hareket edilmesi ve uluslararası barışın sürdürülebilir hale getirilmesi çağrısında bulundu.YAPAY ZEKA VE SİBER GÜVENLİK DE GÜNDEMDEŞİÖ liderleri, bilgi güvenliğine yönelik artan risklere de dikkat çekti. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin askerileştirilmesine karşı çıkılırken, kritik bilgi altyapılarına yönelik tehditlerin önlenmesi gerektiği belirtildi.Yapay zekâ teknolojilerinin güvenli ve sorumlu şekilde kullanılması gerektiği vurgulanarak, yapay zekânın insan hayatına ve sağlığına zarar vermek veya devletlerin ulusal güvenliği, toprak bütünlüğü ve egemenliğini hedef almak amacıyla kullanılmasının kabul edilemez olduğu kaydedildi.TEK TARAFLI YAPTIRIMLARA TEPKİDeklarasyonun dikkat çeken başlıklarından biri de tek taraflı zorlayıcı ekonomik tedbirler oldu.ŞİÖ üyeleri, BM Şartı ve uluslararası hukukla bağdaşmayan tek taraflı yaptırımlara karşı olduklarını belirterek, bu tür uygulamaların gıda, enerji ve insani güvenliği tehdit ettiğini ve küresel ekonomiye zarar verdiğini savundu.Ayrıca uluslararası finans sisteminde reform çağrısı yapılarak, gelişmekte olan ülkelerin Dünya Bankası ve IMF gibi uluslararası finans kuruluşlarının yönetimindeki temsil ve etkinliğinin artırılması gerektiği ifade edildi.TOLSTOY VE AYTMAТOV İÇİN 2028 HAZIRLIĞI Deklarasyonda kültürel iş birliğine de özel yer ayrıldı.Rus edebiyatının dünyaca ünlü yazarı Lev Tolstoy’un doğumunun 200. yılı ile Kırgız edebiyatının önemli ismi Cengiz Aytmatov’un doğumunun 100. yılı kapsamında 2028 yılında ŞİÖ bünyesinde etkinlikler düzenlenmesi desteklendi.ŞİÖ liderleri, iki büyük yazarın dünya edebiyatına, insani değerlere ve halklar arasındaki kültürel bağların güçlenmesine yaptığı katkıya dikkat çekti.ŞİÖ’NÜN 25 YILLIK YOLCULUĞUBişkek Deklarasyonu; Çin, Rusya, Hindistan, İran, Kazakistan, Kırgızistan, Pakistan, Tacikistan ve Özbekistan’ın yanı sıra örgütün mevcut üyelerinin ortak iradesini ortaya koydu.25. yılında ŞİÖ, güvenlikten ekonomiye, yapay zekâdan finans sistemine, kültürden uluslararası yönetişime kadar geniş bir alanda daha güçlü bir iş birliği ve çok kutuplu dünya düzeni mesajı verdi.