KOSOVA’DA ACI BULGU: ZUBİN POTOK’TAKİ TOPLU MEZARLARDA 23 KİŞİNİN KALINTILARINA ULAŞILDI.
PRİŞTİNE – Kosova[1] Başbakanı Albin Kurti[2], ülkenin kuzeyindeki Zubin Potok belediyesinde yürütülen kazı çalışmalarına ilişkin, savaş suçları[3] soruşturmaları kapsamında kritik bir açıklama yaptı. Bölgedeki üç farklı noktada sürdürülen kazılarda, en az 23 kişiye ait insan kalıntılarının (toplu mezar)[4] bulunduğunu açıkladı.
“23 Aydın” Olarak Bilinen Kayıplar Olabilir
Hükûmet binasında gerçekleştirilen kazı raporu sunumunda konuşan Başbakan Kurti, çıkarılan kalıntıların büyük bir olasılıkla 19 Nisan 1999[5] tarihinde Mitroviça ve Srbica bölgelerinden kaçırılan ve o tarihten bu yana akıbetleri bilinmeyen “Mitroviçalı aydınlar grubu”na ait olduğunu belirtti. Aralarında doktorlar, profesörler ve avukatların da bulunduğu bu grubun izinin uzun süredir arandığı biliniyor.
Üç Farklı Noktada Kazı Çalışmaları
Özel Savcılık ve Adli Tıp Enstitüsü koordinasyonunda Zubin Potok’a bağlı Kaludra (Kalluder) ve Jabuka köyleri başta olmak üzere üç farklı noktada yaklaşık bir ay önce derinlemesine kazılar başlatılmıştı. Yapılan ön incelemeler ve kazı raporlarına göre: Kaludra köyündeki noktalarda çok sayıda kişinin iskelet kalıntılarına ulaşıldı. Bulunan kalıntılardan bazılarından alınan DNA örnekleri inceleme ve kimlik tespiti için Adli Tıp Kurumu’na sevk edildi. Yetkililer, kesin kimlik tespiti ve adli süreçlerin tamamlanmasının aylar sürebileceğini vurguladı.
Savaş Suçu Soruşturması ve Gözaltılar
Söz konusu toplu mezar alanlarına ulaşılmasını sağlayan süreç, iki yılı aşkın süredir yürütülen savaş suçları soruşturmalarına dayanıyor. Kosova polisi, bölgedeki kazılarla bağlantılı olarak sivillere karşı savaş suçu işledikleri şüphesiyle aralarında eski Yugoslav ordusu mensuplarının da bulunduğu şüphelileri gözaltına alarak tutukladı. Kosova’da 1998-1999 savaşında kaybolan ve hâlâ akıbeti meçhul olan 1.600’den fazla kişinin izi aranmaya devam ediyor. Kurti yönetimi, bu tür toplu mezar bulgularının kayıp yakınlarının acısını dindirmek ve adalet sağlanması adına dönüm noktası olduğunu ifade ediyor.
1: Kosova, resmî adıyla Kosova Cumhuriyeti, Güneydoğu Avrupa’da kısmen diplomatik olarak tanınan, denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Güneybatıda Arnavutluk, batıda Karadağ, kuzey ve doğuda Sırbistan ve güneydoğuda Kuzey Makedonya ile sınır komşusudur.
2: Albin Kurti (d. 24 Mart 1975), Kosovalı siyasetçi. Kurti, Avrupa’da bulunan ve kısmen tanınan Kosova’da 3 Şubat 2020 ile 3 Haziran 2020 tarihleri arasında başbakanlık makamında bulunmuştur. Kurduğu hükûmetin Kosova Meclisi’nde güven oyu almasıyla birlikte 22 Mart 2021 tarihinde ikinci başbakanlık dönemi başlamıştır.
3: Savaş suçu, askerî veya sivil, kişi veya kişilerin, savaş kanunları ihlâli için uluslararası ceza hukuku çerçevesinde cezalandırılabileceği suçtur. Bunlar özellikle, sivil halkın öldürülmesi, kötü muameleye tabi tutulması veya zorla çalıştırılması, savaş esirlerinin öldürülmesi ya da kötü muameleye tabi tutulması, rehinelerin öldürülmesi, kamu ve özel kişilerin mallarının yağmalanması, gereksiz yere şehirlerin yakılıp yıkılması gibi eylemleri kapsamaktadır.
4: Toplu mezar, gömülmeden önce tanımlanabilen veya tanımlanamayan birden fazla insan cesedi içeren bir mezardır. Birleşmiş Milletler, suç için kullanılan toplu mezarları üç veya daha fazla infaz kurbanı içeren bir mezar yeri olarak tanımlamıştır ancak kesin bir tanım oy birliğiyle kabul edilmemiştir.
5: Nisan 1999, Kosovo Savaşı sırasında Sırp güvenlik güçleri ve Yugoslav ordusunun Kosova’daki etnik Arnavut nüfusa yönelik sistematik şiddet, zorla göç ettirme ve katliam kampanyasının en yoğun olduğu dönemdi.